چرا ارث زن، نصف ارث مرد از نگاه قرآن کریم است؟

تاریخ ارسال:ش, 04/16/1397 - 18:05 شناسه: 123
اکبر محمودی: چرا ارث زن، نصف ارث مرد از نگاه قرآن کریم است
چه فرقی میان مرد و زن است که زن باید ارث او، نصف ارث مرد باشد؟
چرا ارث زن نصف مرد هست؟ آیا این اهانت و ظلم به شخصیت زن نیست؟ آیا همین حکم نشان نمیدهد که زن در اسلام؛ حقیر و کم اهمیت هست؟

چرا در قرآن کریم، ارث زن نصف ارث مرد است؟

سید مجتبی اخلاقی

شبهه :

چرا ارث زن نصف مرد هست؟ آیا این اهانت و ظلم به شخصیت زن نیست؟  آیا همین حکم نشان نمیدهد که زن در اسلام؛ حقیر و کم اهمیت هست؟

 

پاسخ:

اولا: حقیقتا اين گمان از مسئله نصف بودن ارث؛ كه  در اسلام زن صرفا به دليل "جنسيت"، نصف مرد ارث مى‏برد، ناشى از بى‏دقتى و عدم مطالعه و تحقيق، در احكام ارث در اسلام است؛ زيرا

گاهى سهم الارث آن دو مساوى است؛ مانند سهم الارث پدر و مادر وقتى كه با فرزند متوفى همراه شوند (یعنی زمانیکه متوفی هم دارای فرزند وخانواده بوده و هم پدرومادرخودش زنده هستند)؛ دراینصورت پدرومادراو از سهم الارث مساوی برخوردارند.

و يا متوفى، تنها منسوبين به مادر داشته باشد؛ مثل دایی و خاله و...

علاوه بر اين، در بعضى موارد سهم زن بيش از مرد است؛ مانند: صورتى كه وارث متوفى منحصر به پدر و مادر و شوهر باشد كه مادر يك سوم و پدر يك ششم تركه را به ارث مى‏برد

ثانیا:  اسلام احكام ارث را بر اساس مرد يا زن بودن (عامل جنسيت، كه در برخی اقوام و ملل غير اسلام، مورد توجه بوده است.) وضع نكرده است؛ بلكه بر اساس مسؤوليت مالى و موقعيتى كه آن دو در خانواده دارند و به ملاحظه مسؤوليتها و تكاليفى كه بر عهده آنها نهاده شده است، قرار داده است. اگر مواد این قانون را جمع کنیم سهم الارث براساس وظایف: مادری، همسری، خواهری و... است، نه براساس: سهم "زن" و "مرد"! ضمن اینکه چنانچه گذشت سهم الارث زن در برخی موارد مساوی با سهم مرد و در برخی موارد بیشتر از سهم مرد میباشد.

این نشان میدهد جنسیت دراین قانون دخالت ندارد والا با یک قانون کلی ارث را تقسیم میکرد: زنان این مقدار و مردها این مقدار! نه اینکه همسر این مقدار، مادر این مقدار، مادرشوهر که نوه ندارد این مقدار، و....

بنابراين، سهم الارث متفاوت، با ديدگاه كلى اسلام نسبت به خانواده و تقسيم وظائف و مسؤوليتها، سازگار و عادلانه است.

اما اینکه گفته شد، آیا این سهم درهمان مواردی ک مرد دوبرابر زن از میتی ارث میبرد؛ ظلم در حق زن نیست؟

در نظام حقوقى اسلام به دليل مسؤوليتهاى اقتصادى و اجتماعى كه بر عهده مرد نهاده شده است؛ از قبيل:

1) نفقه زن و فرزند،  2) بذل مهر و صداق،  3) هزينه زندگى زن هنگامى كه در عده به سر مى‏برد،  4) شركت در جهاد   5) شرکت درحج و صرف هزینه برای سفر حج سپردن نفقه خانواده در آن ايام به زن و فرزند،  6) پرداخت ديه در بعضى از جنايات اشتباهى خويشاوندان (به عنوان عاقله)،   7) پرداخت مخارج ساير نزديكان تهيدست (مانند پدر و مادر و خواهر و...)، و...

بخاطر این مسئولیتهای مالی، درمسئله ارث در پاره‏اى موارد براى مرد، سهم دو برابر در نظر گرفته شده است؛

بگونه ای که اگر اين سهم با مسؤوليتها سنجيده شود، اين مرد است كه سهم الارثش به نصف مقدار سهم زن مى‏رسد و اين مرد است كه فريادش بايد بلند شود.